Yığma Yapı Güçlendirme Sistemleri

Yığma (kargir) yapılar, kolon, kiriş, perde gibi taşıyıcı iskelet sistemine sahip olmayan, taş, tuğla gibi yapı elemanlarının üst üste konularak oluşturulan taşıyıcı duvarların yükleri taşıdığı yapılardır. Yapının maruz kaldığı yükler, taşıyıcı duvarlar vasıtasıyla üstten alta doğru aktarılarak zemine iletilir. Yığma duvarlar örülürken, genellikle bağlayıcısı kireç olan harçlar kullanılır. Bu yüzden yığma yapıların onarım ve güçlendirme uygulamalarında, bağlayıcısı doğal hidrolik kireç olan harçlar kullanılmaktadır. Çimentolu harçlar, yapının doğal karakteriyle uyuşmamakta ve içerdiği tuzlar nedeniyle yapıya zarar vermektedir.

​

Yığma yapıları güçlendirmede dünya genelinde kabul görmüş sistem, FRCM güçlendirme sistemidir. FRCM güçlendirme sistemi, İngilizce Fabric-Reinforced Cementitious Matrix yani tekstil donatılı çimentolu matris olarak adlandırılan güçlendirme sisteminin baş harflerinden gelmekte olup, onarım ve güçlendirmede modern ve güncel bir yöntemdir. Güçlendirme matrisi, en basit formuyla tekstil donatı (güçlendirme donatısı ya da teknik tekstil olarak da adlandırılır.) ve çimento ya da kireç esaslı bir harçtan oluşmaktadır.

FRCM sistemleri, uygulama kolaylığı, yapıya zarar vermeden geri alınabilirliliği, yüksek sıcaklıklara daha dayanıklı oluşu, UV radyasyonlarına karşı direnci, buhar geçişine izin vermesi, nemli alanlarda uygulanabilir oluşu dolayısıyla geleneksel polimer bağlayıcılı, kumaş ya da plaka donatılı (FRP) güçlendirme sistemlerine göre yaygınlaşarak tercih edilmektedir.

 

PRENSİP UYGULAMALARI

​

FRCM güçlendirme sistemleri, prensip olarak, betonarmede beton ve çeliğin birlikte çalışmasına benzer şekilde harç ve tekstil donatının birlikte çalışmasına dayanmaktadır. Bu bağlamda basınç gerilmelerini harç karşılamakta, çekme gerilmelerini ise tekstil donatı karşılamaktadır.

Yığma yapılarda, zaman içinde maruz kaldıkları yüklere, zemindeki oturmalara, kesit yetersizliği gibi tasarımsal hatalara, uygulama hatalarına, yığma duvarları oluşturan taş, tuğla, kerpiç gibi malzemeler ile kullanılan harcın dayanım ve karakteristiklerine, çiçeklenme ve mantarlaşma gibi dış etkilere bağlı olarak çeşitli çatlaklar, aşınmalar ve hasarlar oluşabilmektedir. Yığma yapıların taşıyıcı duvarları, çeşitli etkilerle zaman içinde  boşalabildiğinden, doğal hidrolik kireç esaslı enjeksiyon harçlarıyla bu boşlukların doldurularak yapının taşıma kapasitesi artırılmaktadır. Enjeksiyon sonrası FRCM sistemiyle güçlendirilen yapı, üzerine etkiyen çeşitli yükleri güvenle karşılayabilmekte, yapının karakteristiğine uygun harçlar kullanılması, yapının dayanıklılığını artırmaktadır.

​

İLGİLİ STANDARTLAR

​

• CNR-DT 2000 R1 / 2013 “Guide for the Design and Construction of Externally Bonded FRP Systems for Strengthening Existing Structure”

• ACI 549. 4R-13 “Guide to Design and Construction of Externally Bonded Fabric-Reinforced Cementitious Matrix (FRCM) Systems for Repair and Strengthening Concrete and Masonry Structures”

• ICC-ES AC434 10-2018 “Acceptance Criteria for Concrete and Masonry Strengthening Using Fabric-Reinforced Cementitious Matrix (FRCM) and Steel Reinforced Grout (SRG) Composites”

​

FRCM güçlendirme sistemi, uluslararası standartlarda yer alan ve güçlendirme alanında kabul görmüş bir sistemdir, ilgili uygulama esasları ve yapılan mühendislik hesaplarında yukarıdaki standartlar baz alınmaktadır.

​